مجله اینترنتی روزانه

/

تاریخ و آثار تاریخی

/

مظفرالدین شاه قاجار آخرین پادشاهی که در ایران مرد

[ مظفرالدین شاه, خاطرات مظفرالدین شاه قاجار, زنان مظفرالدین شاه قاجار, مظفرالدین شاه قاجار, عکس های مظفرالدین شاه, فرمان مشروطیت مظفرالدین شاه, عکس مظفرالدین شاه, ]

>>> تنوعی شگفت انگیز از ساعت های دیواری فانتزی و مدرن "" بیش از 150 طرح ""
خودت خونت رو دیزاین کن >> ورود به دنیای ساعت ها

فرمان مشروطیت مظفرالدین شاه, عکس های مظفرالدین شاه

مظفرالدین شاه قاجار پنجمین پادشاه ایران از دودمان قاجار بود

مظفرالدین شاه قاجار

دوران: 1275 تا 1285 خورشیدی

تاجگذاری: 1275 خورشیدی، عمارت بادگیر تهران

زادروز: 5 فروردین 1232

زادگاه: تهران، ایران

درگذشت: 18 دی 1285 (53 سال)

محل درگذشت: تهران، ایران

همسر : تاج الملوک ام الخاقان،

اشرف ملک خانم سرورالسلطنه،

معصومه خانم نزهت السلطنه،

نورالدوله،

دلپسند باجی معززالسلطنه،

شرف الدوله،

مهین السلطنه،

مهین الدوله

دودمان قاجار:

پدر ناصرالدین شاه

مادر شکوه السلطنه

فرزندان: محمدعلی میرزا

دین: اسلام، شیعه

مظفرالدین شاه قاجار (زادهٔ 5 فروردین 1232– درگذشتهٔ 18 دی 1285) پنجمین پادشاه ایران از دودمان قاجار بود. وی پس از کشته شدن پدرش ناصرالدین شاه و پس از نزدیک به 40 سال ولایت عهدیِ، شاه شد و از تبریز به تهران آمد. در جریان جنبش مشروطه، برخلاف کوشش های صدراعظم هایش علی اصغرخان اتابک (اتابک اعظم) و عین الدوله، با مشروطیت موافقت کرد و فرمان مشروطیت را امضا کرد. او ده روز پس از امضای قانون اساسی درگذشت. او آخرین پادشاهی است که در ایران درگذشته است. مظفرالدین شاه در کربلا به خاک سپرده شده است.

مظفرالدین شاه از میان دو برادر دیگر، مسعود میرزا و کامران میرزا، پس از فوت دو پسر فروغ السلطنه (جیران تجریشی) به ولایتعهدی برگزیده شد.

به موجب قانون سلطنت قاجار، ولیعهد باید از تیره «دولو» قاجار و از همسری عقدی انتخاب می شد. اما ناصرالدین شاه برخلاف این قانون، نخست، قاسم میرزا پسر فروغ السلطنه را برای مقام سلطنت پس از خود برگزید اما او درگذشت و دوباره از روی علاقه به جیران تجریشی فرزند دیگر او را به ولایتعهدی برگزید که او هم درگذشت. با فوت این دو پسر، قانون سلطنت فقط با شرایط مظفرالدین شاه جور درمی آمد.

فرمان مشروطیت مظفرالدین شاه, عکس های مظفرالدین شاه

تابلوی مظفرالدین شاه اثر کمال الملک

مسعود میرزا با آنکه بزرگ تر بود، از مادری غیرقاجاری و صیغه ای متولد شده بود. کامران میرزا نیز با آنکه از همسری عقدی و قاجاری (منیرالسلطنه) به دنیا آمده بود، چند ماهی از مظفرالدین میرزا کوچک تر بود.

بنابراین ناصرالدین شاه، مظفرالدین میرزا را که کودکی 9 ساله، زردرو و بیمار بود، در سال 1277 به نیابت برگزید.

او از شکوه السلطنه دومین زن عقدی ناصرالدین شاه در 14 جمادی الثانی 1269 ق در تهران به دنیا آمده بود. وی پسر چهارم ناصرالدین شاه و فرزند شکوه السلطنه بود. پس از این انتخاب به مدت 36 سال در دارالحکومه تبریز تمرین سلطنت کرد تا آنکه یک روز مانده به پنجاهمین سال سلطنت ناصرالدین شاه به طور ناگهانی وارد تهران شد.

از دوران جایگیری مظفرالدین شاه در تبریز، که بنا بود آیین شهریاری را به ممارست بیاموزد، چیز زیادی گزارش نشده است؛ مگر آن که بنابر بیشتر تاریخ نویسان مشروطه، مردان ناشایست دوره اش کرده، سبب شدند که ساده دل و کم سواد بار آید. او شاهی مهربان و ساده دل بود و در دوران سلطنت او ایران با هیچ کشوری جنگ نکرد؛ اما در عین حال امتیازات فراوانی به بیگانگان داده شد.

فرمان مشروطیت مظفرالدین شاه, عکس های مظفرالدین شاه

همراه ملازمان

وی قریب 40 سال در شهر تبریز زندگی کرد تا اینکه پس از کشته شدن پدرش در سال 1275 خورشیدی، در سن 44 سالگی به سلطنت رسید. از زمان کشته شدن ناصرالدین شاه تا جلوس مظفرالدین شاه به تخت سلطنت 40 روز به طول انجامید و طی این مدت علی اصغر اتابک، آخرین صدراعظم ناصرالدین شاه، اداره امور کشور را به دست داشت.

وی در عمارت بادگیر تاج گذاری نمود و دو ماه پس از جلوس وی میرزا رضای کرمانی، قاتل ناصرالدین شاه، در میدان مشق به دار آویخته شد. از رویدادهای مهم در دوران او، پیدایش نخستین «سینماتوگراف» است. صدای مظفرالدین شاه، که قدیمی ترین سند صوتی ایران به شمار می رود، هنوز هم موجود است.

فرمان مشروطیت مظفرالدین شاه, عکس های مظفرالدین شاه

سکهٔ طلای مظفرالدین شاه، ضرب سال 1275 خورشیدی

حکومت

مظفرالدین شاه در سال اول سلطنت خود امین السلطان را از مقام صدارت عزل کرد و برای مدتی کوتاه کابینه ای بدون صدراعظم تشکیل داد که در آن علیقلی مخبرالدوله وزیر داخله، عبدالحسین میرزا فرمانفرما وزیر جنگ و محسن مشیرالدوله وزیر امور خارجه بود. پس از چهار ماه مخبرالدوله به دلیل دخالت های فرمانفرما در حوزهٔ اختیاراتش استعفا داد.

مظفرالدین شاه نیز علی امین الدوله را از آذربایجان به تهران فراخواند و نخست او را رئیس الوزا (رئیس مجلس وزرا) و پس از چند ماه وزیر اعظم و سرانجام صدراعظم نمود، ولی امین الدوله که افکار تجددخواهی و غرب گرایی داشت از ابتدای زمامداری خود با مخالفت علما مواجه شد و بعد از شش ماه از صدارت کناره گیری کرد. مظفرالدین شاه پس از امین الدوله، محسن خان مشیرالدوله را به ریاست وزرا (ریاست مجلس شورای دولتی) انتخاب کرد، ولی منصب او هم بیش از سه ماه به طول نینجامید و مظفرالدین شاه مجدداً امین السلطان را به صدارت برگزید.

اولین همسر او ام الخاقان دختر میرزا تقی خان امیرکبیر بود که محمدعلی شاه قاجار حاصل این ازدواج بود. به هنگام فوت مظفرالدین شاه از وی 18 دختر و 6 پسر به نام های محمدعلی میرزا، ملک منصور میرزا شعاع السطنه، ابوالفتح میرزا سالارالدوله، ابوالفضل میرزا عضدالسلطان، حسن علی میرزا نصرت السلطنه و ناصرالدین میرزا ناصری باقی ماندند.

فرمان مشروطیت مظفرالدین شاه, عکس های مظفرالدین شاه

مظفرالدین شاه قاجار در روز 18 دی 1285 در سن 53 سالگی درگذشت

سفر به اروپا

مظفرالدین شاه مانند پدرش مشتاق سفر به اروپا بود و در روز 23 فروردین 1279 (12 ذیحجهٔ 1317 ه‍. ق) اولین سفر خود را به کشورهای اروپایی آغاز کرد. امین السلطان، که در 20 امرداد 1277 ه‍.خ. (پنجشنبه 22 ربیع الاول 1316 ه‍.ق. ) برای دومین بار با وعدهٔ تأمین مخارج سفر شاه، به مقام صدارت منصوب شده بود، قراردادی برای دریافت 23 میلیون و پانصد هزار روبل قرضه از روسیه امضا کرد و در ازاء آن عایدات گمرکات ایران را، که ممر اصلی درآمد خزانه بود، به وثیقه گذاشت. با دریافت این قرضه، مقدمات سفر مظفرالدین شاه به فرانسه فراهم شد.

اولین سفر مظفرالدین شاه به اروپا هفت ماه به طول انجامید و در این مدت پنجمین پادشاه قاجار از کشورهای روسیه، اتریش، سوئیس، آلمان، بلژیک، فرانسه و در راه بازگشت از ترکیه (عثمانی) دیدن کرد. از وقایع مهم این سفر سوءقصد به جان مظفرالدین شاه در پاریس بود، که ضارب در کار خود توفیق نیافت و آسیبی به مظفرالدین شاه نرسید.

دو سال بعد، وی پس از دریافت وام جدیدی به مبلغ ده میلیون روبل از روسیه و اعطای امتیازات تازه ای در شمال ایران به روس ها، عازم اروپا شد. دومین سفر مظفرالدین شاه به اروپا که در 17 فروردین 1281 (27 ذیحجهٔ 1319 ه‍. ق) آغاز شد شش ماه به طول انجامید و در این مدت مظفرالدین شاه از اتریش، آلمان، بلژیک، فرانسه، انگلستان و ایتالیا بازدید کرد. مقصد نهایی مظفرالدین شاه در این سفر انگلستان بود.

مسافرت سوم شاه به اروپا روز 16 خرداد 1284 (1 ربیع الثانی 1323 ه‍. ق) آغاز شد و 4 ماه (تا 14 رجب 1323 ه‍. ق) به طول انجامید. این سفر نیز متعاقب دریافت یک وام 290 هزار لیره ای از بانک شاهی انگلیس عملی شد.

مشروطیت

مظفرالدین شاه پس از بازگشت از سفر دوم خود، امین السلطان را برکنار کرد و پس از یک سال، که هیئتی 5 نفره مدیریت امور کشور را در دست داشت، دامادش عین الدوله را به عنوان صدراعظم منصوب کرد. عین الدوله برای تأمین هزینهٔ سفر سوم شاه، مسیو نوز بلژیکی، مدیر امور گمرکات ایران را مأمور افزایش درآمد گمرک کرد. افزایش تعرفهٔ گمرکی به تحصن تجار تهران در حرم عبدالعظیم انجامید.

فرمان مشروطیت مظفرالدین شاه, عکس های مظفرالدین شاه

مظفرالدین شاه پس از بازگشت از سفر دوم خود، امین السلطان را برکنار کرد

پس از بازگشت شاه، حوادث دیگری چون به چوب بستن تجار قند توسط احمد خان علاءالدوله (حاکم وقت تهران)، به تحصن بزرگ تری در حرم عبدالعظیم در 23 آذر 1284 با درخواست تأسیس عدالتخانه منجر شد. با قول شاه تحصن پایان یافت اما تعلل در برپایی عدالتخانه موجب تحصن علمای تهران در قم و افزایش خواسته ها به عزل عین الدوله و برپایی دارالشورا شد. شاه نهایتاً عین الدوله را عزل و نصرالله مشیرالدوله را صدراعظم کرد. او یک سال پس از پایان سفر سوم خود، در روز 13 مرداد 1285 در بستر بیماری فرمان مشروطیت را که متضمن ترتیبات تشکیل مجلس بود امضا کرد و روز 14 مهر ماه همین سال اولین دورهٔ مجلس شورای ملی در حضور شاه افتتاح شد. مظفرالدین شاه نخستین قانون اساسی ایران را که در دورهٔ اول مجلس تنظیم شده بود، روز 8 دی 1285 امضا کرد و 10 روز بعد در 18 دی 1285 درگذشت.

با امضای فرمان مشروطیت که در تاریخ 1285 هجری خورشیدی، ماده تاریخ عدل مظفر که حروف ابجد آن برابر می شود با 1324 و در معنای عدالت مظفرالدین شاه است بر روی لوحه ای نوشته شد و پس از برپایی مجلس شورای ملی بر سر آن جای گرفت. بدینسان نشانگر مشروطیت و یادآور نام پادشاه امضاکننده و نخستین پادشاه اجراکننده آن بود.

مرگ

مظفرالدین شاه قاجار سرانجام در روز 18 دی 1285 در سن 53 سالگی درگذشت و در کربلا به خاک سپرده شد.

گردآوری:بخش فرهنگ و هنر بیتوته